در حالی که طی ماه‌های اخیر هزینه‌های ساخت مسکن ناشی از جهش قیمت زمین و همچنین رشد شدید قیمت مصالح و تجهیزات ساختمانی تحت تاثیر نوسانات اقتصادی اخیر ناشی از شوک‌های ارزی تغییر کرد و با افزایش شدید همراه شد، تازه‌ترین برآورد رسمی از هزینه ساخت هر مترمربع بنای مسکونی در پایتخت اعلام شد.

به گزارش دنیای اقتصاد، پیش از این سازندگان واحدهای مسکونی و فعالان ساختمانی پایتخت تحت تاثیر جهش قیمت مصالح ساختمانی و همچنین سایر هزینه‌های مربوط به ساخت مسکن اعم از هزینه تامین زمین، اخذ جواز ساختمانی و… به قطعیت، از رسیدن هزینه ساخت هر مترمربع مسکن به مرز ۳ میلیون تومان خبر داده بودند.

این در حالی است که تاکنون آمار یا گزارش رسمی دقیق از تازه‌ترین تغییرات مربوط به هزینه ساخت مسکن از ناحیه نوسانات قیمت مصالح و سایر اجزای ساختمانی ارائه نشده بود. روز گذشته، در یک فراخوان رسمی که از سوی یکی از دستگاه‌های دولتی به شکل عمومی منتشر شد، آخرین برآورد از هزینه ساخت در هر مترمربع واحد مسکونی بدون احتساب قیمت زمین اعلام شد؛ این در حالی است که تاکنون مستندات قابل اتکا بر مبنای آمار یا اعلام رسمی از آخرین تحولات مربوط به نوسانات قیمتی ساخت مسکن ارائه نشده بود. مطابق آخرین آمار رسمی موجود، شاخص قیمت نهاده‌های ساختمان‌های مسکونی شهر تهران مرکب از آخرین تغییرات قیمتی مصالح و نرخ خدمات ساختمانی، تابستان امسال نسبت به تابستان سال گذشته با رشد ۵۰ درصدی همراه شد. با این حال، هیچ گونه آمار و برآورد رسمی از میزان تغییرات هزینه ساخت هر مترمربع بنای مسکونی در دسترس نبود.

محتوای فراخوانی که روز گذشته از سوی یک دستگاه دولتی خطاب به انبوه‌سازان پایتخت برای مشارکت در ساخت برج‌های مسکونی، اداری و تجاری منتشر شد نشان می‌دهد در حال حاضر هزینه ساخت در هر مترمربع واحد مسکونی در شهر تهران بین ۲ میلیون و۸۰۰ هزار تا ۲ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان است. این فراخوان مربوط به اختصاص زمین دولتی در یکی از مناطق واقع در محدوده جنوب غربی شهر تهران برای ساخت ۶ برج مسکونی، اداری و تجاری است.

محتوای این فراخوان از یکسو به یک نکته مهم اشاره دارد؛ با توجه به اینکه فراخوان مذکور به منظور جذب انبوه‌سازان برای ساخت تعداد زیادی واحد مسکونی در قالب ۶ برج منتشر شده است، می‌توان نتیجه گرفت که هزینه نزدیک به ۳ میلیون تومانی برای ساخت هر مترمربع واحد مسکونی بدون احتساب قیمت زمین برای پروژه‌های با مقیاس بزرگ محاسبه شده است؛ با توجه به کاهش هزینه‌های ساخت مسکن بر مبنای هر مترمربع در پروژه‌های بزرگ‌مقیاس، به نظر می‌رسد میانگین هزینه ساخت هر مترمربع واحد مسکونی در شهر تهران برای پروژه‌های معمولی(ساختمان‌های مسکونی کوچک مقیاس)، احتمالا رقمی بیش از مبلغ اعلام شده به‌عنوان هزینه ساخت هر مترمربع واحد مسکونی در این برج‌ها خواهد بود.

از سوی دیگر واحدهایی که در این پروژه تعریف شده‌اند به‌طور قطع واحدهای معمولی و غیر لوکس هستند که هزینه محاسبه شده به‌عنوان هزینه ساخت یک مترمربع بنای معمولی، قابل توجه است. نکته جالب توجه دیگر که از این فراخوان عمومی استنباط می‌شود آن است که به نظر می‌رسد دولت بنا دارد در قالب این فراخوان پروژه دیگری مشابه طرح مسکن ویژه که اوایل دهه ۹۰ در همین نقطه از شهر تهران(یکی از محلات جنوب غربی پایتخت)، به اجرا درآمد را در قالب نسخه دیگری از مسکونی‌سازی در شهر تهران کلید بزند.

با این حال، این طرح جدید آن طور که از محتوای فراخوان عمومی منتشر شده برای آن استنباط می‌شود دارای برخی تفاوت‌های اساسی با پروژه مسکن ویژه است.اولین و مهم‌ترین وجه تفاوت این دو پروژه در نحوه اجرای کار است؛ پروژه مسکن ویژه در واقع به نوعی پروژه پیمانکاری بود که پیمانکاران اقدام به ساخت واحدهای مسکونی روی زمین دولتی کرده و در پایان عملیات ساخت، این واحدها با قیمت مشخص شده از سوی دولت به متقاضیان واجد شرایط که اقدام به پیش خرید واحدها کرده بودند واگذار شد. هر چند در این پروژه نیز بناست ساخت و ساز روی زمین‌های دولتی انجام شود، اما پروژه جدید به‌صورت مشارکتی انجام خواهد شد و صورت پیمانکاری ندارد؛ در پروژه‌های مشارکتی هر کدام از طرفین مشارکت (در اینجا دولت و سازنده‌ها)، در پایان عملیات ساخت سهم خود را از فرآیند مشارکت در قالب واحدهای آماده برداشت کرده و به متقاضیان واگذار می‌کنند؛ هر چند هنوز نحوه فروش واحدها و سایر جزئیات مربوط به این پروژه اعلام نشده است اما در مسکن ویژه واحدها باید با قیمت از پیش تعیین شده توسط دولت به خریداران واجد شرایط تحویل داده می‌شد.

رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران با بیان اینکه ایران جزو ۱۰ کشور زلزله خیز دنیا است، گفت:وضعیت ایران به لحاظ حوادث طبیعی در مطلوب نیست ایران جز ده کشور بلا خیز دنیا است و از چهل بلای طبیعی ممکن، سی ویک بلا امکان وقوع دارد.

به گزارش میزان احمد صادقی در دوره بین المللی جست و جو و نجات شهری که از سوی سازمان امداد و نجات جمعیت هلال احمر و با همکاری نمایندگی سازمان ملل در ایران برگزار شد اظهار داشت:شهر تهران هم به دلیل گسل‌های بسیار زیاد در معرض خطر قرار دارد.

وی با اشاره به اینکه تراکم جمعیتی انسانی و جمعیت ساختمانی، و همچنین ساخت و ساز‌های نا ایمن وضعیت را برای خطر احتمالی در تهران وخیم‌تر میکند افزود:به جهت بحث مقابله، امکانات نیز بسیار کم هست و همه این نکات اهمیت برنامه ریزی و اقدامات لازمه را افزایش داده و ضرورت این امر را مشخص میکند.

ایران کشوری باستانی با تاریخی کهن و مملو از آثار باستانی و تاریخی است. تفکر غالب این بود که برای بازدید از آثار باستانی و تاریخی، علاقه مندان بایستی شهرها را ترک کرده و به گوشه‌های دورافتاده ایران سفر کنند، اما چندی است که در رویدادی میمون و مبارک شهرهای ایران نیز گذشتۀ باستانی و تاریخی خود را به روی ما گشوده و به معرض نمایش گذاشته‌اند. البته بر آگاهان پوشیده نبود که حتی بسیاری از شهرهای ایران نیز سابقه‌ای بس دیرینه دارند که نمادهای شاخص آنها کماکان برپا هستند و توجه پژوهشگران را به خود جلب می‌کنند، اما متأسفانه مدرنگرایی لجام گسیختۀ عصر ما بخش عمده‌ای از آثار باستانی شهرهای ایران را یا پوشانده یا تخریب کرده است. سوای شهرهای بس باستانی، چون شوش، که سابقۀ زندگی مردم در آن به بیش از شش هزار سال می‌رسد، شهرهایی چون اصفهان، شیراز، تبریز، کرمان و… در پی عملیات غیرکارشناسی و سودجویانۀ به اصطلاح بازپیرایی «بافت فرسودۀ شهری» بخش قابل توجهی از میراث باستانی و تاریخی و از این رهگذر هویت تاریخی، خود را برای همیشه از دست دادند.

تهران، پایتخت امروزی کشورمان، که در میان شهرهای کهن ایران کودکی نوباوه محسوب می‌شد و مرکزیت آن را از ابتدای دورۀ قاجار و بنیان آن را به دورۀ صفوی نسبت می‌دادند، اخیراً با دو کشف باستان شناختی همگان را شگفت زده کرد: اول کشف جسدی متعلق به دورۀ مس سنگی در حوالی خیابان مولوی در سال 1394 که اکنون با عنوان «بانوی هفت هزارساله» در موزۀ ملّی ایران آرمیده است و دوم کشف اخیر آثار و بقایایی در بازار حضرتی در همان حوالی خیابان مولوی که عجالتاً به دورۀ تیموری نسبت داده شده است. این دو کشف برای باستان شناسان سرنخ‌هایی هستند گرانبها که می‌گویند در حوالی خیابان مولوی خبرهایی هست و نیاز به کنکاش باستان شناسان دارد. دو، دیگر اینکه به مدارک تاریخی ذهنیت گرایانه اعتماد چندانی نیست، بلکه مدارک باستان شناسی را باید جُست و یافت که تصویری عینیت گرایانه در معرض دید ما می‌نهد.

اینک به عینیت و براساس مدارک متقن باستان شناختی می‌دانیم که تهران قدیمی تر از آن است که منابع تاریخی به ما می‌گفتند. چقدر قدیمی‌تر و با چه ماهیتی؟ پرسش اساسی است که برنامه‌ای جامع و فراگیر را در زمینۀ باستان شناسی شهری در تهران می‌طلبد.

باستان شناسی شهری (Urban Archaeology) از شاخه‌های نسبتاً جدید باستان شناسی است که کارشناسان آن در مغرب زمین سال‌ها است با گمانه زنی و کاوش در بافت‌های شهری به اطلاعات پرارزشی در زمینۀ قدمت شهرهای اروپایی و امریکایی پی برده اند؛ از کشف و کاوش مهرابه‌ای میترایی از زمان رومیان (مربوط به سدۀ سوم میلادی) در قلب لندن به سال 1954 میلادی تا کشف و کاوش نمایشخانۀ گل سرخ (مربوط به اواخر سدۀ شانزدهم میلادی) به سال 1989در محلۀ ایست‌اند لندن که بسیاری از نمایش های ویلیام شکسپیر، اول بار در آن به روی صحنه رفته‌اند. از 1976 تا 1981 نیز از رهگذر کاوش‌های باستان شناختی مشخص شد که شهر یورک در مرکز انگلستان روی اطراق گاه وایکینگها (مربوط به سدۀ دهم میلادی) احداث شده است. اینکه بخش قدیمی شهر پاریس (همان محلۀ مولوی آنان) روی یکی از بزرگترین گورستان‌های جهان مربوط به سده‌های شانزدهم تا نوزدهم میلادی بنا شده هیچ گاه بر کسی پوشیده نبود، اما پس از پژوهش‌های باستان شناختی در دهه‌های 1970 تا 1990 بود که به سال 2013 این محوطۀ باستانی به روی عموم گشوده شد و اینک یکی از چهارده موزۀ بزرگ پاریس است و پس از لوور بیشترین بازدیدکننده را به خود جلب می‌کند.

در ارض جدید، در قلب شهر نیویورک، در پایین دست منهتن – که به‌دلیل قرارگیری در قلب اداری، اقتصادی نیویورک زمین قیمتی سرسام آور دارد – به سال 1992 باستان شناسان موفق به کشف گورستانی متعلق به بردگان سیاهپوست مربوط به سده‌های هفدهم و هجدهم میلادی شدند که پس از کاوش‌های باستان شناختی و پژوهش های انسان شناختی، به سال 1993 ثبت آثار ملّی امریکا و به سال 2006 در محل آن یادمانی بنا کردند تا هرگاه آب‌ها از آسیاب افتاد سودجویان سراسیمه در آن به ساخت و ساز مشغول شوند.

در مکزیکوسیتی، پایتخت مکزیک، به سال 1976 کارگران ادارۀ برق حین حفاری در یکی از میادین اصلی شهر به لوحی سنگی برخوردند. باستان شناسان به محل فراخوانده شدند و طی فعالیت های گسترده‌ای از 1976 تا 1982 که بخش وسیعی از محلات اطراف محل کشف طی آن تملک و کاوش شدند، باستان شناسان موفق شدند بخش بزرگی از معبد بزرگ آزتکها، آخرین حکومت فرامنطقه‌ای امریکای مرکزی پیش از ورود اسپانیایی‌ها را که قدمت آن به سدۀ شانزدهم میلادی باز می‌گشت کاوش و آزاد کنند. این معبد عظیم به سال 1987 ثبت فهرست آثار جهانی یونسکو شد و هر ساله میلیون‌ها نفر از آن بازدید می‌کنند.

خلاصۀ کلام اینکه ما ایرانیان به میراث باستانی خود، چه درون شهرها و چه برون آنها کم توجه هستیم. بخصوص در شهرها، به‌دلیل سودجویی لجام گسیختۀ زمانۀ ما، بی‌محابا آثار باستانی را نابود و بر بقایای آنها آپارتمان و پاساژ می‌سازیم.

ضرورت برنامۀ‌ریزی جامع در زمینۀ باستان شناسی شهری در ایران تنها راه اصولی کشف، احیا و نگاهداری آثار تاریخی ایران است. بر سازمان میراث فرهنگی، در مقام پاسدار و متولی آثار باستانی کشور واجب است که در وظیفۀ خود جدیت و توجه بیشتری به خرج دهد. بر پژوهشکدۀ باستان شناسی نیز لازم است که با تشکیل سریع کارگروهی در زمینۀ باستان شناسی شهری، پیش از آن که کشفیات اتفاقی آثاری را هویدا سازد، بر شناسایی و پاسداشت آثار باستانی مدفون زیر شهرهای ایران همت گمارد. شهرهایی چون کرمان و شیراز و اصفهان که به‌دلیل اهمال ما بیشتر آثار باستانی خود را از دست دادند، حداقل تلاش کنیم تا آثار باستانی باقی ماندۀ شهری، بخصوص پایتخت نوباوه‌مان را برای آیندگان حفظ کنیم.

باغ ارم در شیراز

ساختمان بلومبرگ با نام Edge در Amsterdam

ماهیت این ساختمان، برخورداری از تکنولوژی ساختمان هوشمند است، چیزی که نیروی کار مدرن و دیجیتال به آن نیاز دارد. در این ساختمان میز کار و فضای پارکینگ مشخص برای کارکنان وجود ندارد. بجای آن یک صفحه‌‌‌ی پلاک‌ فرمی وجود دارد که بر اساس آن کارکنان هر زمانی که می‌رسند یک فضای پارکینگ و میز به آنها اختصاص داده می‌شود. این پلاک که به پروفایل و تقویم کارکنان وصل است، نوع وظیفه و کار آنها را مشخص می‌کند و هر یک از کارکنان موظف هستند که به کار مشخص شده توسط این پلاک بپردازند.

برج Capital Tower در سنگاپور

این برج، جزو اولین ساختمان‌های هوشمند به شمار می‌آید. این سیستم دارای یک سیستم مدیریت ساختمان هوشمند کاملا یکپارچه است (IBMS)، که هدف آن اطلاع از وضعیت کارکنانش در هر لحظه است. از ویژگی‌های هوشمند دیگر این ساختمان می‌توان به سرعت بالای آسانسور به همراه پخش اخبار زنده و وضعیت به روز بازار سهام و پیشرفته‌ترین سیستم پارک ماشین در آن اشاره کرد.

ساختمان هوشمند Crystal لندن

این ساختمان 100% الکتریکی(برقی) است. پانل‌های خورشیدی سقف، حدود 20% از این برق را تولید می‌کنند. این ساختمان به صورت گسترده‌ای بر روی انرژی مصرفی خود نظارت دارد و در نتیجه انتشار کرین آن 70% پایین‌تر از ساختمان‌های اداری دیگر در انگلستان است. در داخل دیواری پوشیده شده از گیاهان سبز از مهمانان استقبال می‌کند. این ساختمان بسیاری از آب‌های خود را بازیافت می‌کند و از انرژی خورشیدی برای گرم کردن آب استفاده می‌کند.